Co sadzić w szklarni? Przewodnik dla początkujących

Na początek w szklarni posadź sałaty i inne warzywa liściaste, a w cieplejszej części roku dołóż pomidory, ogórki, paprykę, proste zioła oraz truskawki. Taki zestaw dobrze wykorzystuje miejsce, daje szybkie zbiory i nie wymaga dużego doświadczenia, więc spokojnie ogarniesz go już przy pierwszym sezonie. Jeśli chcesz krok po kroku ułożyć swój plan nasadzeń, przejdź przez poniższy przewodnik.

Co sadzić w szklarni na start?

Pusta szklarnia bywa onieśmielająca – tyle możliwości, a miejsca wcale nie tak dużo. Dla początkującej osoby najlepiej sprawdzają się rośliny, które rosną szybko, dobrze znoszą drobne błędy i realnie wykorzystują przewagę, jaką daje osłona. W praktyce oznacza to połączenie warzyw liściastych i nowalijek, kilku warzyw ciepłolubnych, aromatycznych ziołowych rabat oraz prostych owoców, takich jak truskawki.

Dobry, przykładowy zestaw startowy do niewielkiej szklarni może wyglądać tak:

• różne sałaty, rukola, roszponka, szpinak,
• szczypiorek i pietruszka naciowa w pasach lub pojemnikach,
• 2–3 krzaki pomidorów, kilka ogórków i 1–2 krzaki papryki,
• bazylię, tymianek, oregano, miętę, majeranek,
• pas z kilkunastu krzaków truskawek przy jednym z boków szklarni.

Taki zestaw nie jest jedyną słuszną listą, raczej wygodnym punktem wyjścia, który możesz modyfikować pod swój gust i warunki. Warto przy tym pamiętać, że część roślin lepiej czuje się w chłodnym okresie roku, a część wymaga wyraźnie wyższej temperatury pod szkłem.

Szklarnia nie narzuca jednego „top 5” roślin – daje ramy, w których układasz własną kombinację warzyw, ziół i owoców pasującą do twoich warunków.

Jakie warzywa liściaste i nowalijki wybrać?

Warzywa liściaste to najprostszy sposób, by szklarnia zaczęła szybko pracować na twoje talerze. Sałaty, rukola, roszponka czy szpinak dobrze znoszą niższe temperatury, dlatego nadają się na wczesną wiosnę oraz chłodniejsze miesiące w szklarni nieogrzewanej. Przy odpowiednim zagęszczeniu z jednego małego pasa ziemi masz sporo porcji zielonych liści do kanapek i sałatek.

Obok klasycznych sałat możesz posadzić także pak choi, kapustę pekińską, jarmuż i rzodkiewkę. Te gatunki radzą sobie w chłodniejszym powietrzu, więc nadają się na okres, gdy w ogrodzie gruntowym ziemia jeszcze ledwo rozmarza. Z kolei szczypiorek i pietruszka naciowa dają świeżą zieleninę od wczesnej wiosny aż po jesień, gdy tylko utrzymasz w szklarni umiarkowaną wilgotność podłoża.

Sałaty i zielenina

Sałata masłowa, krucha, mieszanki baby leaf, rukola i roszponka tworzą elastyczną grupę, którą łatwo rozplanować w wąskich pasach. Nie musisz od razu zbierać całych główek – często ścinasz same liście, a roślina odrasta. W chłodnym okresie roku te gatunki zajmują miejsce, którego i tak nie wykorzystują jeszcze pomidory czy ogórki, więc poprawiają bilans plonów z metra kwadratowego.

Szczypiorek i natki

Szczypiorek, nać pietruszki i ewentualnie liście selera dobrze rosną w gruncie, skrzyniach i donicach ustawionych tuż przy ścianach szklarni. Nie potrzebują bardzo wysokiej temperatury, dlatego nadają się do uprawy zimowej w szklarni ogrzewanej oraz na przedłużenie sezonu jesienią. Ciąć możesz je często – im regularniej ścinasz młode pędy, tym gęściej odrastają.

Jeśli zaczynasz przygodę ze szklarnią, pas sałat i szczypiorku to najprostszy sposób na pierwsze, szybkie zbiory bez skomplikowanej pielęgnacji.

Jakie warzywa ciepłolubne sadzić w szklarni?

Gdy tylko temperatura w szklarni stabilnie rośnie, w centrum uwagi stają warzywa ciepłolubne. Pomidory, ogórki i papryka korzystają z wyższej temperatury powietrza, osłony przed deszczem i wiatrem oraz stabilniejszej wilgotności. Dzięki temu plonują obficiej niż w wielu ogrodach gruntowych, szczególnie w mniej przewidywalnych sezonach.

Do tej grupy można dorzucić bakłażana albo wybrane melony czy arbuzy. Te ostatnie mają już jednak wyższe wymagania cieplne i lepiej sprawdzają się w cieplejszych rejonach kraju lub w szklarni ogrzewanej. Dla pierwszych lat upraw ciepły trzon pomidor–ogórek–papryka zwykle w zupełności wystarcza.

Pomidory

Pomidory to klasyk upraw szklarniowych. Lubią ciepłe powietrze i suche liście, co pod osłoną osiąga się dużo łatwiej niż pod gołym niebem. Nawet kilka krzaków zapewnia sporo owoców do jedzenia na bieżąco, a nadwyżki spokojnie przerobisz na sosy. Najlepiej sadzić je w centralnej części szklarni, gdzie mają miejsce na prowadzenie w górę i dobrą cyrkulację powietrza.

Ogórki i papryka

Ogórki lubią wilgotne powietrze i ciepłe podłoże, więc świetnie korzystają z mikroklimatu szklarniowego. Możesz prowadzić je przy sznurkach lub siatkach, dzięki czemu wykorzystują przestrzeń w górę zamiast zabierać szeroki pas gruntu. Papryka i papryczki chilli potrzebują jeszcze nieco wyższej temperatury, za to odwdzięczają się długim okresem zbiorów, jeśli ciepły sezon utrzymuje się wystarczająco długo.

Jakie zioła sadzić w szklarni?

Szklarnia to idealne miejsce na niewielką „apteczkę” i spiżarnię aromatów w jednym. Zioła rosną szybko, pachną intensywniej niż w doniczkach na kuchennym parapecie i dobrze znoszą bliskie sąsiedztwo warzyw. Możesz dla nich przeznaczyć osobny pas przy wejściu lub wypełnić nimi luki pomiędzy większymi roślinami.

W warunkach szklarniowych sprawdzają się zwłaszcza:

• bazylią w różnych typach (np. liście zielone lub fioletowe),
• tymianek i oregano do mięs i sosów,
• mięta w osobnych pojemnikach, by się nie rozrastała w gruncie,
• majeranek, szałwia i kolendra,
• pietruszka liściowa oraz szczypiorek jako zioła–warzywa.

Bazylia lubi wyższą temperaturę i bardziej pasuje do sezonu ciepłego, dlatego najlepiej sadzić ją, gdy pomidory mają już dobre warunki. Tymianek, oregano czy szałwia są bardziej tolerancyjne na przejściowe spadki temperatury, szczególnie w szklarni, gdzie nocne chłody mniej bezpośrednio dotykają roślin.

Zioła ciepłolubne

Bazylia i kolendra najszybciej rosną w cieplejszym powietrzu, a w szklarni aromat ich liści staje się intensywniejszy. Dobre zestawienie to rząd bazylii pod pomidorami – te gatunki lubią się nawzajem, a przy okazji masz wszystkie składniki na sos pomidorowy w jednym miejscu. Trzeba tylko pilnować w miarę stałej wilgotności gleby i unikać całkowitego przesuszania.

Zioła bardziej odporne

Mięta, tymianek, oregano czy majeranek znoszą nieco bardziej zmienne warunki. W szklarni rosną gęściej niż w doniczkach balkonowych, bo mają pełne podłoże i lepsze osłonięcie od wiatru. Wiele osób traktuje je jako „wypełniacz” pustych miejsc po zbiorze wczesnych sałat, dzięki czemu grządki rzadko stoją puste.

Czy w szklarni warto sadzić owoce?

Truskawki to najprostszy owoc do wprowadzenia do małej szklarni. Pod osłoną startują wcześniej, są mniej narażone na przymrozki i ulewne deszcze, a owoce często mają silniejszy aromat. Możesz sadzić je w pasie przy ścianie, w skrzyniach albo w wiszących donicach – wtedy wolna zostaje przestrzeń dla warzyw w gruncie.

Część ogrodników próbuje także uprawy bardziej egzotycznych gatunków, takich jak melony, arbuzy, batat, kiwano czy balsamka ogórkowata. Te rośliny lubią bardzo ciepłe, stabilne warunki i długi sezon, dlatego lepiej radzą sobie w większych, dobrze dogrzewających się obiektach lub w szklarni z dołożonym ogrzewaniem.

Egzotyczne owoce i nietypowe warzywa w szklarni to ciekawy cel, lecz w praktyce są to rośliny raczej dla osób z doświadczeniem i stabilnie ciepłym obiektem.

Jeśli dopiero zaczynasz, rozsądniej jest skupić się na truskawkach i ewentualnie pojedynczych krzakach melonów w najcieplejszym miejscu szklarni. Z czasem, gdy poznasz realne temperatury i wilgotność w swoim obiekcie, łatwiej ocenisz, czy warto sięgać po bardziej wymagające gatunki.

Jak dopasować rośliny do typu szklarni i sezonu?

Nie każda lista roślin szklarniowych sprawdza się w każdym ogrodzie. Najważniejsze jest to, czy masz szklarnię ogrzewaną, czy działającą wyłącznie na słońcu oraz jak długo w roku utrzymuje się w niej wyższa temperatura. Innego doboru roślin wymaga sezon chłodny, gdy na zewnątrz zdarzają się przymrozki, a innego pełnia lata z silnym słońcem.

W dużym uproszczeniu można przyjąć taki podział:

• na chłodniejszą część roku: sałaty, rukola, roszponka, szpinak, pak choi, kapusta pekińska, jarmuż, rzodkiewka, szczypiorek, pietruszka naciowa,
• na sezon ciepły: pomidory, ogórki, papryka, bakłażan, bazylia, kolendra, melony i arbuzy,
• prawie cały rok w szklarni ogrzewanej: większość ziół (tymianek, oregano, majeranek, mięta), część sałat, szczypiorek, pietruszka naciowa,
• jako owoce pod osłoną: truskawki oraz, dla bardziej doświadczonych, wybrane egzotyki w najcieplejszej strefie szklarni.

W szklarni nieogrzewanej zimą bezpieczniej jest skupić się na roślinach bardziej odpornych na chłód, a gatunki ciepłolubne sadzić dopiero wtedy, gdy w dzień temperatura pod szkłem wyraźnie przekracza tę na zewnątrz. W ogrzewanym obiekcie zakres roślin staje się szerszy, lecz wciąż warto obserwować faktyczne warunki – termometr w środku mówi więcej niż kalendarz.

Dobór roślin do szklarni zaczyna się od prostego pytania: jakie temperatury mam realnie w sezonie chłodnym i ciepłym – dopiero pod tę odpowiedź układasz swoją listę gatunków.

Takie podejście sprawia, że szklarnia przestaje być tylko konstrukcją z szyb i profili, a staje się dopasowaną do twojego ogrodu przestrzenią, w której sałaty, pomidory, zioła i truskawki faktycznie rosną bez zbędnych strat.